ابو القاسم سلطانى

104

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

كراث . . . نوعى كه بدون پياز است قرط است و در مصر آن را كراث المائده نامند . . . در آسم ، كلف و نمش [ لكه‌هاى قهوه‌اىرنگ روى پوست ] موثر است . . . ( تت تذكره 371 ) . كراث ، به فارسى گندنا و به اصفهانى تره و به ديلمى كوار نامند برى و بستانى مىباشد . بستانى او را نبطى نامند و آن اقسام است آنچه برگش باريكتر و در تمام سال موجود است كراث البقل و كراث المائده گويند . . . و از مطلق او مراد كراث البقل است . . . ( تحفه 218 ) . قرط بكسر اول و فتح ثانى اسم كراث البقل است . ( تحفه 204 ) . كراث . . . كراث البقل و كراث المائده نامند جهت آنكه مانند بقول ديگر خام و پخته آن را مىخورند و در موايد و خوان حاضرى و طعام مانند بقول ديگر حاضر مىسازند . . . و از مطلق آن مراد كراث البقل است . . . حمول برگ آن به تنهائى و يا با ادويه مناسبه مجفف رطوبات رحم و مانع ازلاق جنين و جلوس در طبيخ آنكه با سركه و آب‌نمك طبخ نموده باشند جهت انضمام فم رحم و تحليل صلابت آن . . . ( مخزن 475 ) . تره كه گندنا و به عربى كراث گويند بستانى او را نبطى گويند . . . تخم او در آخر دوم گرم و خشك و مبهى و با شراب در تقويت باه بىعديل و دو مثقال او با تخم مورد قاطع نزف الدم و مقوى گرده و مثانه و بو داده او قاطع اسهال مزمن . . . ( فروغ ناصرى 195 ) . تره گندنا Allium porrum ( شليمر 27 ) . در واژه‌نامه‌ها و كتب گياهى جديد اسامى پارسى گياه مترادف با نام علمى Allium porrum L چنين آمده است ، گندنا ، تره ، كبر ، كور ، تره‌فرنگى ، در كشورهاى عربى آن را كراث ، كراث رومى و در لبنان إخريط در سوريه ابو شوشه و براصيه نيز ناميده مىشود . به‌طور كلى امروزه آن را جزء اغذيه مناسب براى بيماران مبتلا به تصلب شرائين ، رماتيسم ، التهاب مجارى تنفسى ، گرفتگى صدا ، آلبومينورى و اوره ، عفونت مجارى ادرارى و اشخاص چاق مىدانند در طب عوام براى زيبائى پوست صورت و از بين بردن لكه‌هاى قرمز روى پوست از مخلوط شيرابه آن با شير استفاده مىشود . به نظر مىرسد علت موثر بودن آن در آبسه و دمل كه ابن سينا ذكر نموده علاوه بر اثر نرم كنندگى مربوط به اثر آنتىبيوتيكى گياه بر روى استافيلوكوك اورئوس باشد . اين گياه در كليه كتب قديم ذيل عنوان كراث آمده است كه انواع آن يك‌جا شرح داده شده است چنانچه در نسخ پسوندهاى الكرم ، شامى ، برى ، اندلسى نيامده و فقط كراث ذكر شده باشد منظور همين گياه بوده است . Code - 282 ثوم ( طب سنتى ) Allium sativum L ثوم يا سير را ملل قديم مىشناخته‌اند به اكدى Shumu به سومرى Sheshar به عبرى Shum به سريانى و پهلوى Tuma ناميده‌اند . از ادوار قديم در مصر ، ژاپن و چين كشت مىشده است . در تورات آمده است قوم بنى اسرائيل پس از خروج از رعمسيس مصر هنگامى كه در تبعيره به سر مىبردند " باز گريان شده گفتند كيست كه ما را گوشت بخوراند ماهى را كه در مصر مفت مىخورديم و خيار و خربزه و تره و پياز و سير را به ياد مىآوريم . . . " ( سفر اعداد باب يازدهم ) .